Gatunek: 1.3912
Dostępność w katalogu →
← Powrót do spisu materiałów
Karta Techniczna Materiału (TDS)

1.3912

Stop żelazowo-niklowy (Invar 36 / Ni36)

Poziom Cenowy Bardzo Wysoki (Stop Specjalny)
Praca jako sprężyna Kategorycznie NIE
Odporność na korozję Dobra (Zalecana pasywacja)
Obróbka / Cięcie laserem Dobra (Laser, Spawanie, Tłoczenie)

Wskazówka technologiczna:

Unikalny stop żelaza i niklu (36% Ni) znany na świecie jako Invar. Jego najważniejszą cechą jest niemal zerowa rozszerzalność cieplna w temperaturach pokojowych (nie zmienia wymiarów). Niezastąpiony w precyzyjnych przyrządach pomiarowych, optyce, lotnictwie i laserach.

Zastosowanie i Normy Odpowiedników

Gatunek 1.3912, powszechnie znany pod handlową nazwą Invar 36, to wysokospecjalistyczny stop żelaza z 36-procentowym dodatkiem niklu. Jego absolutnie unikalną cechą, która determinuje wszystkie jego zastosowania, jest skrajnie niski współczynnik rozszerzalności cieplnej (CTE) w zakresie od temperatur kriogenicznych do około 200°C. Materiał ten praktycznie nie zmienia swoich wymiarów przy wahaniach temperatury otoczenia. Wykorzystywany głównie do produkcji ultra-precyzyjnych elementów optycznych, laserowych, przyrządów pomiarowych, rdzeni termostatów, form do kompozytów węglowych w lotnictwie (ponieważ ma taką samą rozszerzalność jak włókno węglowe) oraz masek do wyświetlaczy OLED.

Polska Norma (PN)FeNi36 (Brak bezpośredniego odpowiednika PN)
EN / DIN1.3912 / Ni36
AISI / ASTM (USA)Invar 36 / UNS K93600 (ASTM F1684)
AFNOR (Francja)NF A54-301 (Fe-Ni36)
JIS (Japonia)Nas 36

Skład chemiczny

Ni (Nikiel)Fe (Żelazo)C (Węgiel)Mn (Mangan)Si (Krzem)
35,00 - 37,00 %Reszta (ok. 63%)max. 0,05 %max. 0,60 %max. 0,40 %

To precyzyjnie kontrolowana zawartość niklu (równo 36%) odpowiada za anomalię fizyczną polegającą na braku rozszerzalności termicznej (tzw. efekt Inwaru).

Właściwości fizyczne i termiczne

  • Gęstość: 8,10 g/cm³
  • Moduł sprężystości wzdłużnej (Younga): 140 000 - 150 000 MPa (znacznie niższy niż standardowej stali).
  • Współczynnik rozszerzalności cieplnej: zaledwie 1,2 - 2,0 x 10⁻⁶ (w zakresie 20-100°C). Dla porównania: zwykła stal węglowa ma ok. 12,0 x 10⁻⁶, a nierdzewna 16,0 x 10⁻⁶.
  • Przewodność cieplna: Niska, ok. 10 - 13 W/(m °C) w temp. 20°C.
  • Opór elektryczny właściwy: 0,75 - 0,85 Ohm x mm²/m.
  • Przenikalność magnetyczna: Materiał ferromagnetyczny (ok. 2000) poniżej punktu Curie (ok. 280°C). Powyżej tej temperatury staje się niemagnetyczny.

Wytyczne obróbcze i Technologiczne

  • Obróbka skrawaniem i Wykrawanie: Materiał w stanie miękkim jest bardzo ciągliwy (podobnie do austenitycznej stali nierdzewnej). Ma tendencję do "ciągnięcia się" pod narzędziem tnącym. Należy stosować ostre narzędzia, małe kąty natarcia i dużą ilość chłodziwa. Narzędzia z węglików spiekanych są mocno zalecane.
  • Cięcie laserowe i wodne: Stop ten bezproblemowo poddaje się cięciu laserowemu. Nie ma tendencji do pękania ani samohartowania krawędzi, jak ma to miejsce w stalach wysokowęglowych. Cięcie wodą również przebiega doskonale.
  • Spawanie: Invar 36 charakteryzuje się znakomitą spawalnością (TIG, MIG, Plazma, Laser). Pęknięcia na gorąco lub zimno praktycznie nie występują. Zaleca się stosowanie spoiwa o identycznym składzie, aby nie zaburzyć właściwości rozszerzalności w spoinie.
  • Odporność na korozję: Dzięki zawartości 36% niklu, stop wykazuje znaczną odporność na korozję w warunkach atmosferycznych oraz w wilgotnym powietrzu, jednak nie dorównuje standardowym stalom nierdzewnym (z uwagi na brak chromu). Części pracujące na zewnątrz mogą wymagać ochrony.

Zalecenia dotyczące gięcia i formowania

Materiał dostarczany jest w stanie wyżarzonym miękkim, co sprawia, że jest niezwykle podatny na obróbkę plastyczną:

  • Doskonale znosi głębokie tłoczenie, wyoblanie i skomplikowane gięcie.
  • Przy gięciu należy wziąć pod uwagę mniejszy moduł Younga (większa elastyczność materiału może wymusić nieco inny kąt przegięcia niż dla stali węglowych).
  • Kierunek walcowania taśmy nie ma istotnego wpływu na proces gięcia.

Dostępność Magazynowa i Wymiary

Ze względu na ekskluzywne i rzadkie zastosowania, Invar 36 utrzymywany jest w magazynie najczęściej pod postacią bardzo cienkich folii (przemysł optyczny / elektroniczny). Materiał w stanie wyżarzonym miękkim, o wytrzymałości na rozciąganie wynoszącej około 450 - 550 N/mm².

GrubośćStandardowe szerokości [mm]Stan dostawy
0,10 mmWąskie pasy (np. 150 / 300 mm)Miękki / Wyżarzany
0,15 mmWąskie pasy (np. 150 / 300 mm)Miękki / Wyżarzany
0,20 mmWąskie pasy (np. 150 / 300 mm)Miękki / Wyżarzany
0,30 - 0,50 mmWąskie pasy (np. 150 / 300 mm)Miękki / Wyżarzany
0,60 - 2,00 mmArkusze na specjalne zamówienieMiękki / Wyżarzany

Dostępność poszczególnych grubości i tolerancje wymiarowe mogą różnić się w zależności od aktualnej partii produkcyjnej huty. Zachęcamy do weryfikacji w katalogu online.

Ważna uwaga: Specyfikacje podane w niniejszej karcie technicznej mają charakter wyłącznie poglądowy i nie stanowią oficjalnej gwarancji określonych właściwości, wydajności ani przydatności do konkretnego celu. Informacje te opierają się na naszym obecnym doświadczeniu oraz badaniach naszych dostawców. Z uwagi na wiele zmiennych występujących w środowisku produkcyjnym, nie ponosimy odpowiedzialności za ostateczne wyniki podczas procesów obróbki i użytkowania. Zawsze zalecamy przeprowadzenie własnych testów materiałowych.

Szukasz folii lub blachy z materiału 1.3912?

Sprawdź stany magazynowe w naszym katalogu on-line lub skontaktuj się z nami w celu wycięcia podkładek regulacyjnych na wymiar.