Wskazówka technologiczna:
Taśma dostarczana w stanie całkowicie hartowanym (utwardzonym). Elementy wycięte z tego materiału nie wymagają już żadnej dodatkowej obróbki cieplnej i są natychmiast gotowe do pracy jako wysokowydajne sprężyny. Uwaga: wysoka twardość utrudnia formowanie na zimno – minimalny promień gięcia to aż 10x grubość materiału.
Zastosowanie i Normy Odpowiedników
Gatunek 1.1274 (C100S) to absolutna czołówka węglowych stali sprężynowych. Dzięki zawartości węgla wynoszącej blisko 1%, stop ten charakteryzuje się rewelacyjną twardością oraz bardzo wysoką granicą zmęczenia materiałowego. Materiał 1.1274 stosowany jest wszędzie tam, gdzie występują ekstremalne, cykliczne obciążenia mechaniczne, a od elementu nie wymaga się odporności na korozję (np. taśmy szczelinomierzowe, folie podkładowe pod duże obciążenia prasy, dociski, sprężyny płaskie). W bardzo wymagających branżach, 1.1274 jest jedyną stalą węglową powszechnie stosowaną i akceptowaną na precyzyjne zawory amortyzatorów oraz zawory listkowe (reed valves). Oficjalnie dopuszczona jako materiał na sprężyny zgodnie z normą DIN EN 10132-4.
| Polska Norma (PN) | N / 100 (wg starego systemu PN-H) |
| EN / DIN | 1.1274 / C100S+QT (dawniej CK 101) |
| AISI / ASTM (USA) | 1095 / G 10950 |
| BS (Wielka Brytania) | 95 (B.S. 5770 Part 1) |
| AFNOR (Francja) | XC 100 |
| JIS (Japonia) | SK 4-CSP (Norma G 4802) |
Skład chemiczny
| C (Węgiel) | Si (Krzem) | Mn (Mangan) | P (Fosfor) | S (Siarka) |
|---|---|---|---|---|
| 0,95 - 1,05 % | 0,15 - 0,35 % | 0,30 - 0,60 % | max. 0,025 % | max. 0,025 % |
Opcjonalnie mogą występować śladowe ilości Chromu (Cr) do 0,40%. Bardzo wysoka zawartość węgla zapewnia najwyższe parametry sprężyste po hartowaniu na tle wszystkich stali niestopowych.
Właściwości fizyczne i termiczne
- Gęstość: 7,85 g/cm³
- Moduł sprężystości wzdłużnej (Younga): 210 000 MPa przy temperaturze 20°C.
- Przewodność cieplna: ok. 40 W/(m °C) w temp. 20°C.
- Ciepło właściwe: 460 J/(kg °C) w zakresie 50 – 100°C.
- Współczynnik rozszerzalności cieplnej: 10,5 x 10⁻⁶ (pomiędzy 30 a 100°C).
- Przenikalność magnetyczna względna (μr): Materiał klasyfikowany jako silnie ferromagnetyczny (ok. 400).
- Maksymalna temperatura pracy: Właściwości sprężyste zaczynają stopniowo zanikać powyżej temperatury uwarunkowanej procesem odpuszczania. Bezpieczna granica pracy ciągłej wynosi około 150 - 200°C.
Wytyczne obróbcze i Technologiczne
- Szlifowanie płaskie (Bardzo dobra): Z uwagi na silne właściwości magnetyczne, części wycięte z gatunku 1.1274 można błyskawicznie i stabilnie zamocować za pomocą uchwytów magnetycznych szlifierek do płaszczyzn.
- Wykrawanie (Wymagająca): Ponieważ materiał jest fabrycznie utwardzany do twardości powyżej 1500 N/mm² (a w cienkich wymiarach nawet ponad 2000 N/mm²), stemple i matryce tnące podlegają radykalnemu zużyciu. Wymagane są narzędzia z węglików spiekanych najwyższej jakości.
- Cięcie laserowe: Stal łatwo poddaje się obróbce laserowej i cięciu strumieniem wody (Waterjet). Należy pamiętać, że strefa wpływu ciepła od lasera może miejscowo odpuścić krawędź detalu (zmniejszyć twardość) na głębokości ok. 0,1-0,3 mm.
- Spawanie (Kategoryczny zakaz): Wybitnie wysoka zawartość węgla (~1,00%) dyskwalifikuje ten stop do obróbki spawalniczej metodami tradycyjnymi. Spawanie na 100% doprowadzi do pęknięć hartowniczych, zniszczenia sprężystości i złamania detalu.
- Odporność na korozję: Brak naturalnej odporności na rdzę. Taśmy i arkusze dostarczamy z cienkim, ochronnym filmem olejowym. Docelowe detale pracujące w wilgoci muszą być oksydowane (czernione), smarowane lub cynkowane.
Zalecenia dotyczące gięcia i formowania
Ponieważ taśmy 1.1274 poddawane są hucie procesowi hartowania, cała ich struktura krystaliczna ulega jednorodnej przemianie. Oznacza to, że przy ewentualnym gięciu na krawędziarce nie trzeba brać pod uwagę kierunku walcowania wzdłużnego taśmy (można kłaść na matrycę w każdym kierunku). Z uwagi na ogromną sprężystość i sztywność, formowanie jest jednak mocno ograniczone:
- Minimalny dopuszczalny promień gięcia (R): co najmniej 10-krotność grubości taśmy (R ≥ 10t). Tłoczenie na ostro i głębokie profile nie są możliwe.
- Należy spodziewać się bardzo silnego sprężynowania powrotnego, które trzeba uwzględnić w nadmiarze kąta przegięcia narzędzia (tzw. overbending).
Dostępność Magazynowa i Wymiary
Mając na względzie rolę tego materiału na rynku uszczelnień i sprężyn, utrzymujemy go na stanach w niezwykle drobnej gradacji wymiarowej (głównie w formatach wąskich taśm). Klasy tolerancji grubości są bardzo rygorystyczne i odpowiadają klasie T3 (lub normie DIN EN 9445 dla taśm wąskich). Płaskość P3 = 0,2% szerokości taśmy.
| Zakres grubości | Standardowe szerokości [mm] | Wytrzymałość (Rm) |
|---|---|---|
| 0,02 mm | 12,7 / 50 / 100 / 150 | 2000 - 2200 N/mm² (Hartowana) |
| 0,03 - 0,09 mm | 12,7 / 25 / 50 / 100 / 150 | 2000 - 2200 N/mm² (Hartowana) |
| 0,10 - 0,15 mm | 6 / 12,7 / 25 / 50 / 100 / 150 / 305 | 2000 - 2200 N/mm² (Hartowana) |
| 0,20 - 0,40 mm | 6 / 12,7 / 25 / 50 / 100 / 150 / 305 | 1700 - 1900 N/mm² (Hartowana) |
| 0,45 - 0,80 mm | 6 / 12,7 / 25 / 50 / 100 / 150 / 305 | 1500 - 1700 N/mm² (Hartowana) |
| 0,90 - 3,00 mm | 12,7 / 25 / 50 / 150 / 305 (do 600) | 1500 - 1700 N/mm² (Hartowana) |
W grubościach od 0,60 mm do 5,03 mm możemy zaproponować alternatywę z magazynu pod postacią ulepszonej stali narzędziowej 1.2003 (75Cr1). Zapytaj o szczegóły i dostępne ilości.
Szukasz folii lub blachy z materiału 1.1274?
Sprawdź stany magazynowe w naszym katalogu on-line lub skontaktuj się z nami w celu wycięcia podkładek regulacyjnych na wymiar.